thơ | truyện / tuỳ bút | phỏng vấn | tiểu thuyết | tiểu luận / nhận định | thư toà soạn | tư tưởng | kịch bản văn học | ý kiến độc giả | sổ tay | thảo luận | ký sự / tường thuật | tư liệu / biên khảo | thông báo |
văn học
Khách sạn cuối cùng | Phụ nữ | Bài thơ mưa Trung Hoa ở Long Island | Đức bà | Mấy đoạn haiku phương Tây
Bản dịch Hoàng Ngọc Biên
 
 
JACK KEROUAC
(1922-1969)
 
Jack Kerouac là một gương mặt, là hình ảnh hàng đầu của Thế hệ Beat Mỹ. Ông sinh ngày 12 tháng Ba năm 1922 ở Lowell, Massachusetts, là con thứ ba trong một gia đình lao động di dân từ Canada. Thân phụ ông có một nhà in nhỏ, mất sớm vì bệnh ung thư bao tử, do đó cái học thời nhỏ của ông khá “lung tung”: ông từng học thứ thổ ngữ Pháp thuộc một vùng ớ Canada mà người ta gọi là joual, từng viết bằng tiếng Canuck,[1] từng học tiếng Anh như một ngôn ngữ thứ hai, trước khi vào trường của giáo xứ thuộc dòng Jesuits, và trở thành một ngôi sao vận động ở trường trung học. Năm 17 tuổi ông vào Columbia University với một học bổng [football kiểu Mỹ], nhưng không lâu đã bỏ học, rồi vào hải quân một thời gian trước khi được trả về vì lý do “loạn tâm thần”. Sau đó ông vào ngành hàng hải, rong chơi hải hồ các vùng khác nhau ở Hoa-kỳ và Mễ-tây-cơ, bước khởi đầu cuộc sống phiêu bạt sau này sẽ làm chất liệu cho nhiều tác phẩm văn xuôi và tiểu thuyết nổi tiếng, phần lớn là tự thuật, hay bán tự thuật. Từ 1944, ở Columbia, ông bắt đầu giao du với một nhóm nhà văn nhà thơ trong đó có William Burroughs, Allen Ginsberg, tiếp sau đó là Gary Snyder, Gregory Corso, rồi Peter Orlovsky... và chịu ảnh hưởng lối sống giang hồ và mang khát vọng tìm kiếm một triết thuyết mới cho cuộc đời. Đầu những năm 50, ông làm ở trạm phòng cháy rừng ở Tiểu bang Washington, sống trong một căn nhà một phòng. Không biết có phải chính nơi ở tù túng này đã gợi ý cho ông viết On the Road sau đó? Chỉ biết là ông ít khi có tiền, sau cuộc hôn nhân ngắn ngủi với Edie Parker, ông bắt đầu lui tới hẹn hò với Joyce Johnson [đầu năm 1957] là người sau đó từng viết “một tách cà phê ông cũng không mua nổi”[2] cho cô. Trong tác phẩm đầu tiên xuất bản năm 1950 của ông, The Town and the City, ông rõ ràng đã không tuân thủ và đã có ý đấu tranh đi ngược lại những tiêu chuẩn tiểu thuyết thời bấy giờ. Cuốn On the Road được viết trong vòng không đến ba tuần lễ, thể hiện một phong cách tươi mới, viết từ 1951, nhưng gặp khó khăn trong việc tìm một nhà xuất bản, ra đời năm 1957 gần như “không biên tập”,[3] với lối viết tự phát đầy sinh lực, kể chuyện một người đàn ông [Sal Paradise - nhân vật chính] cùng với bạn tên là Dean Moriaty [mượn hình ảnh từ một người bạn Beat có thật của Kerouac là Neal Cassady 1926-1968] quá giang xe xuyên nước Mỹ và hưởng cái thú lang bạt được kết bạn mới, những cuộc tình mới, những bữa nhậu bất kể giờ giấc, những kinh nghiệm sống phi-vật chất và bất cần đời... đã gây “sốc” nơi một số nhà văn có chỗ đứng “chững chạc” ở Mỹ.[4] Cuộc tìm kiếm giải phóng tâm linh trong On the Road – trải qua đủ những giây phút sảng khoái, tuyệt vọng, trống rỗng và bi đát, nỗi buồn mênh mông đặc thù của khoảng không trên đất Mỹ mênh mông – không những đưa ông lên hàng những người viết được nhìn nhận xứng đáng và trở thành người cầm cờ tiên phong cho phong trào này, mà còn biến Beat thành một “huyền thoại” hấp dẫn nhiều người đọc của những năm 50. The Dharma Bums, xuất bản năm 1958, mở ra Phật giáo Thiền như một triết lý của những nghệ sĩ sỊng cộng đồng lang thang ở Bờ biển Bắc San Francisco, Tây Venice thuộc Nam California và Greenwich Village, New York, khước từ những nhu cầu vật chất, khước từ xã hội tiêu thụ và hướng tới một thứ “tự do vĩnh cửu”. Sau 1958 ông trở về sống với mẹ ở Lowell, thường xuyên lui tới những quán rượu, thỉnh thoảng lại lên đường rong ruổi với bạn bè, cưới vợ một lần nữa, và trong nhiều năm đã viết một số tiểu thuyết tự truyện mà ông coi là một thứ “trò đời” nhưng với cú pháp “phân hủy” mà các nhà phê bình văn học thời ấy không thích thú lắm.
 
Khoảng gần cuối đời, Kerouac có một cuộc sống khá liều lĩnh, thường xuyên dùng Benzedrine [nhất là khi viết] và thường xuyên ra vào bệnh viện. Tiểu sử của ông có lẽ từ ngày ông qua đời, 21 tháng 10 năm 1969 [do bị xuất huyết đường ruột, ở St. Petersburg, Florida] cho đến nay người ta cũng chưa viết hết, bởi vì những ngày cuối của ông là những chuỗi ngày liên miên vui chơi nhưng cũng liên miên tuyệt vọng: cho đến chết, Kerouac có lẽ vẫn chưa quên sự bất đồng nơi chính những người bạn thân thiết nhất về bút pháp lan man của mình, nhưng cũng cho đến chết Kerouac vẫn không từ bỏ kiểu cấu trúc chính nhờ rời rạc mà có được phẩm chất ứng biến của nhạc jazz.
 
Thơ Kerouac không nhiều, nhưng đã đóng góp cho phong trào San Francisco Renaissance một tiếng nói rất đáng kể, với lối viết tâm linh hồn nhiên, trải trên trang giấy “y nguyên tất cả những gì đến trong đầu”, bởi ông cho rằng nên đưa thơ “trở về cội nguồn của nó”, với anh nhà thơ rong – thơ đọc thành tiếng, chứ không phải “những lối tranh cãi nhạt nhẽo của kinh viện” [Kerouac: The Origins of Joy in Poetry].
 
Tác phẩm chính: The Town and the City (1950), On the Road (1957), The Dharma Bums (1958), The Subterraneans (1958), The Floating World (1959), Mexico City Blues (1959), Doctor Sax (1959), Lonesome Traveller (1960), Tristessa (1960), Book of Dreams (1961), Big Sur (1962), Desolation Angels (1965), Satori in Paris (1966), Scattered Poems (1971), Visions of Cody (1972)...
 
 
 

Khách sạn cuối cùng

 
Khách sạn cuối cùng
Ta có thể nhìn thấy bức tường đen
Ta có thể nhìn thấy dáng người trên cửa sổ
Hắn đang chuyện trò
Ta chẳng quan tâm đến câu chuyện hắn nói
Ta chỉ quan tâm đến việc đây là khách sạn cuối cùng
 
Khách sạn cuối cùng
Những hồn ma trên giường ta
Những con dê ta thọc huyết
Khách sạn cuối cùng
 
 
 

Phụ nữ

 
Phụ nữ thì đẹp
   nhưng
             anh phải quay
             và quay và quay
             và quay như
             một chiếc khăn tay trong
                                                gió.
 
 
 

Bài thơ mưa Trung Hoa ở Long Island

 
Năm tháng hối hả
Mưa thu rơi trên tấm vải bạt của ta
Những gì ta làm được với ta chẳng có nghĩa gì
Bạn gái ta không còn đến thăm ta
 
Có lẽ bởi vì ta bị mấy cái mụn nhỏ trên dương vật
Hoặc nàng đã tìm ra một anh chàng trẻ hơn với
            cái của quí mượt mà
Ta không thể tìm kiếm cái gì trong chai rượu vang
            của mình
 
Whitman xưa từng thấy hạnh phúc nhìn quanh quẩn
            ở đây
Theo sau có hàng triệu bệnh
Cái gì bệnh, Whitman, nói thử xem?
 
Những dòng tin lớn mười ngày hôm trước không còn
            làm ta quan tâm
Những tấm thảm dệt mỹ miều rốt cuộc nằm trên những
            thùng chứa ở nhà xe
 
Con bồ câu trắng thiêng liêng rơi vào chỗ lỗi thời
Thế thì ai còn muốn có sự khôn ngoan?
 
Thế giới xóa mất những chữ kia
 
Ôi Bồ đề Đạt ma ngài quả có lý
Tất cả những gì ta yêu mến đều biến đi
 
Không ai ngồi trên ghế
Không ai nằm trong sách
Không ai trong mưa
 
                                             1961
 
 
 

Đức bà

 
Vũ trụ chính là một đức bà
Mang trong mình ánh sáng chưa sinh ra –
Đức Mẹ Đồng trinh, Nostre Dame.
Nostradamus có thể tiên đoán tương lai ấy là chuyện
                                                            thích hợp thôi.
Ấy chính là một chức năng của mẹ chúng ta,
Chúng ta những lá trà.
 
 
 

Mấy đoạn haiku phương Tây

 
Những con chim đậu
     trên hàng rào kia –
Chim sẽ chết hết.
 
Nghiêng mình qua phía
     vách tường, hoa kia
Hắt hơi
 
Và con mèo ngồi
     yên cạnh cột trụ
Nhìn thấy ánh trăng
 
Mưa làm nước ngập
     tràn cả bể chim
Lần nữa, gần đầy
 
Kéo mạnh khóa móc
     cánh cửa nhà xe
Buổi trưa
 
Trong tủ thuốc tôi,
   con ruồi mùa đông
chết vì tuổi già.
 
 
------------
“Khách sạn cuối cùng”, “Phụ nữ”, “Bài thơ mưa Trung Hoa ở Long Island” và “Đức bà” dịch từ nguyên tác The Last Hotel”, “Woman”, Long Island Chinese Poem Rain” và “Lady” trong Jack Kerouac, Pomes All Sizes (San Francisco: City Lights Books, The Pocket Poets Series # 48, 1992). “Mấy đoạn haiku phương Tây” dịch từ nguyên tác “Some Western Haikus” trong Visions of America by the Poets of Our Time, David Khordian biên tập (Macmillan Publishing Co., 1973) [rút từ Scattered Poems ©1971 by The Estate of Jack Kerouac.]
 
Những bài thơ khác của Jack Kerouac đã đăng trên Tiền Vệ:
Ta buồn khủng khiếp khi nghĩ đến mẹ ta nằm ngủ trên giường / nghĩ rằng một ngày kia mẹ sẽ chết / cho dù chính mẹ vẫn bảo “cái chết chẳng có gì phải lo lắng, / từ cuộc sống này ta bắt đầu đến một cuộc sống khác”... | “Ta tìm cách đến California nắng ấm” – / Boum. Chính thị cái áo mưa ghê rợn làm ta / trông giống một tên cướp tưởng tượng tự đánh bại mình tự sát hại mình... | Tôi đòi hỏi loài người phải / ngưng nhân giống của mình / và phải chào từ biệt / tôi có lời khuyên đấy... [Bản dịch Hoàng Ngọc Biên]
_________________________

[1]Trong tiếng Anh/Mỹ hay tiếng Anh/Canada, "Canuck" là từ lóng để chỉ cái gì thuộc về Canada. Đôi khi từ này cũng dùng chỉ thứ tiếng Pháp/Canada, đặc biệt ở các vùng Tây Bắc Hoa Kỳ và Canada. Bài thơ “On Walking From a Dream of Robert Fournier” trong tập thơ Pomes All Sizes của Jack Kerouac [The Pocket Poets Series, City Lights, 1992] là một thí dụ.

[2]Joyce Johnson (Glassman), Door Wide Open: A Beat Love Affair in Letters, 1957-1958 – xb. năm 2000.

[3]Tuy nhiên, Nhà Viking Press mới đây cho biết năm 2007 sẽ cho in toàn văn On the Road, có nghĩa ấn bản mới sẽ bao gồm tất cả những phần Kerouac thực tế đã không xóa mất. Theo người dịch, ấn bản mới có thể sẽ có cả những đoạn “chỉnh trang” Kerouac đã mềm lòng viết sau đó, với ít nhiều nỗ lực làm cho mạch câu và đoạn bớt “rời rạc”, trước những bất đồng than phiền về tính cách phân hủy của bút pháp ông. Những ông già trên thế giới một thời từng vác On the Road hải hồ khắp bốn phương vì cứ tưởng mình đang là Sal Paradise hay Dean Moriaty nay mai sẽ được thưởng thức trọn bữa tiệc, và những người trẻ từng muốn vượt qua thế hệ Beat hẳn là đang nóng lòng chờ đợi...

[4]Truman Capote từng phát biểu: “Đấy không phải là viết, mà là đánh máy chữ” [That’s not writing, that’s typewriting.]


Các hoạ phẩm sử dụng trên trang này được sự cho phép của các hoạ sĩ đã tham gia trên trang Tiền Vệ

Bản quyền Tiền Vệ © 2002 - 2021