tin & thư | chuyên đề | tác phẩm mới | tác phẩm của tháng | đối thoại | tác giả | gửi bài | góp ý |
sinh hoạt
đối thoại
Xin làm ơn tiếp tục phát minh chữ  [đối thoại]

 

Đọc bài “Xin làm ơn đừng phát minh chữ” của Văn Bo, tại hạ chợt thấy ngứa tay, cầm lòng không đặng, bèn mạo muội góp đôi lời, nhưng hôm nay tại hạ chỉ xin viết rất ngắn vì quá bận bịu.

 

1/

Trước hết, tại hạ muốn nói ngay về chữ “đạo văn”.

Văn Bo than thở: “Nhưng hỡi ơi sao không ai nghĩ kỹ hộ một chút. Rằng, đã dùng Hán tự thì phải dùng cho chuẩn chứ...”

Chuẩn chứ sao không! Chữ “đạo văn” 盜文 không phải do người Việt ta “phát minh chữ” mà chính là chữ dùng đúng theo Hán tự. “Đạo văn” 盜文 có nghĩa là “ăn trộm văn”. Người Trung Hoa dùng chữ này rất thông thường. Hãy thử đưa chữ “盜文” vào google.com là sẽ thấy hiện ra hàng ngàn trang web dùng chữ này.

Người Trung Hoa còn dùng chữ 盜文者 (đạo văn giả) để gọi “kẻ đạo văn”. Chẳng hạn, ở trang blog 旭日之丘 (Húc Dương Chi Khâu) có bài viết “無恥的盜文者” (“Vô sỉ đích đạo văn giả”), nghĩa là “Không biết sỉ nhục chính là kẻ đạo văn”. Trong đó, người viết đưa ra vấn đề ăn trộm văn trên internet theo kiểu cắt dán.

Trong Hán Việt Từ Điển, Đào Duy Anh cũng có nêu ra chữ “đạo thi” 盜詩 nghĩa là “Dùng trộm câu thơ của kẻ khác (plagier des vers)”. Ông lại còn nêu ra cả chữ “đạo quốc” 盜國 nghĩa là “Ăn trộm nước, tức là nhà đế quốc, hoặc bọn gian thần đánh cướp lấy nước”. (Tại hạ nghĩ chữ này có thể áp dụng vào tình hình hiện tại của nước ta!)

Còn những chữ “đạo” khác thì trong Hán tự được viết hoàn toàn khác và mang những ý nghĩa hoàn toàn khác. Xin làm ơn giở từ điển Hán Việt ra mà xem lại!

Văn Bo lý luận thế này thì... hỏng: “Tác giả A là một người đạo văn”, có thể hiểu ông A là một nhà văn chuẩn mực đúng đạo nghĩa văn chương, chứ chưa chắc đã chửi A là kẻ ăn cắp văn...”

Ông Văn Bo thân mến ơi, “đúng đạo nghĩa văn chương” tức là đúng với cái “văn đạo” 文道 chứ không phải là “đạo văn” 盜文. Cái “đạo” này của hiền nhân thì hoàn toàn ngược lại với cái “đạo” này của thằng ăn trộm!

 

2/

Tại hạ cũng muốn góp ý về cái ý nghĩ khá ngược đời “xin làm ơn đừng phát minh chữ” của Văn Bo mà cụ thể là trong đoạn văn sau đây. Văn Bo viết:

Hồi nhỏ, đọc Nguyễn Tuân, người ta tán: Trong bài tả mùa gặt, ông Nguyễn đã nghĩ ra rất nhiều chữ “vàng” như “vàng hươm”, “vàng rộm”, vàng... gì đó nữa không nhớ... Thật là tài tình. Sau này tỉnh ra, nghĩ : Sao ông ấy phải khổ thế nhỉ? Đã có đầy các thứ “vàng” rất hay, rất chính xác (vàng tươi, vàng úa, vàng chóe, vàng hoe, vàng óng, vàng cháy, vàng thổ, vàng khè, vàng vàng...) đủ cho mọi thứ, mọi trường hợp, làm sao phải phịa thêm “vàng” nữa, để rồi chắc gì người đời nhớ đến và công nhận.

Thật là một kiểu lý luận ngược đời. Thử hỏi những chữ “vàng tươi”, “vàng úa”, “vàng chóe”, “vàng hoe”, “vàng óng”, “vàng cháy”, “vàng thổ”, “vàng khè”, ... từ đâu mà có, nếu chẳng có ai “phịa” chúng ra?

Trước Nguyễn Tuân, đã có nhiều người “phịa” ra nhiều chữ để diễn tả những sắc độ và tính chất khác nhau của màu vàng. Thế nhưng, mớ chữ ấy vẫn chưa đủ để diễn tả những biến thiên thú vị và tinh tế của màu vàng trong cuộc sống và thiên nhiên. Là một nhà văn, Nguyễn Tuân tiếp tục “phịa” ra những chữ mới để diễn tả những sắc độ và tính chất mà những chữ sẵn có ấy không thể nói chính xác. Chẳng hạn, chữ “vàng rộm” của Nguyễn Tuân diễn tả một sắc độ và tính chất hoàn toàn khác với những chữ sẵn có. “Vàng rộm” nói lên được cái tính “giòn”, mà những chữ “vàng tươi”, “vàng úa”, “vàng chóe”, “vàng hoe”, “vàng óng”, “vàng cháy”, “vàng thổ”, “vàng khè”,... không thể diễn tả được.

Văn Bo than thở: “... làm sao phải phịa thêm ‘vàng’ nữa, để rồi chắc gì người đời nhớ đến và công nhận.” Thế nhưng chính Văn Bo đã nhớ đến vài chữ “vàng” của Nguyễn Tuân rồi đấy. Nếu Văn Bo không muốn “công nhận” những chữ ấy, thì tuỳ. Nhưng những chữ ấy chí ít đã góp phần làm giàu thêm cho tiếng Việt.

Hãy tiếp tục phát minh chữ để làm giàu thêm cho tiếng mẹ đẻ. Đó là một trong những nhiệm vụ quan trọng của nhà văn.

 

 

---------------
Tái bút: Về chữ “song thoại” thì tại hạ xin góp ý lần sau.

 

 

---------------

Bài liên hệ:

02.03.2010
[CHUYỆN CHỮ] ... Hồi nhỏ, đọc Nguyễn Tuân, người ta tán: Trong bài tả mùa gặt, ông Nguyễn đã nghĩ ra rất nhiều chữ “vàng” như “vàng hươm”, “vàng rộm”, vàng... gì đó nữa không nhớ... Thật là tài tình. Sau này tỉnh ra, nghĩ : Sao ông ấy phải khổ thế nhỉ? Đã có đầy các thứ “vàng” rất hay, rất chính xác (vàng tươi, vàng úa, vàng chóe, vàng hoe, vàng óng, vàng cháy, vàng thổ, vàng khè, vàng vàng...) đủ cho mọi thứ, mọi trường hợp, làm sao phải phịa thêm “vàng” nữa, để rồi chắc gì người đời nhớ đến và công nhận... (...)
 
28.02.2010
[CHUYỆN THƠ] ... Vậy đó! Tương quan lục bát Việt - Chăm đã đặt ra một cách khoa học từ khá lâu (1992), ít nhiều gây chú í đến giới chuyên môn, trong đó không ít vị lên tiếng tán đồng. Trần Quốc Vượng là một trong những (2000). Nhưng mãi khi Tiền phong cuối tuần số Xuân 2010 in bài viết ngắn: “Lục bát có phải là thơ thuần Việt?”, nó mới đánh động dư luận. Nói thế, vì ngay trên tạp chí Thơ số tháng 9-2007, vẫn có tác giả cả quyết “lục bát, song thất lục bát... là bản sắc độc đáo riêng của người Việt ta”... (...)
 
27.02.2010
[ĐẠO ĐỨC TRÍ THỨC] ... Nhân nhà thơ Nguyễn Hữu Hồng Minh trao đổi về “song thoại” và “ăn chữ” với nhà nghiên cứu phê bình Inrasara — vấn đề này tôi ngoại cuộc, nhưng thấy anh Nguyễn Hữu Hồng Minh có nhắc “vấn đề của văn chương hình như không phải chỉ dừng lại ở ‘lập biên bản’, thổi còi xác định ai là người làm đầu tiên…” —, tôi nhớ đến bài viết của anh Inrasara “Lục bát có phải là thơ thuần Việt?”... (...)
 
[ĐẠO ĐỨC TRÍ THỨC] ... Trên Tiền Vệ vừa qua nhà thơ Inrasara có viết bài đại ý nói tôi lấy hai chữ “song thoại” từ Phạm Công Thiện (?) và “ăn chữ” của... dân tộc Chăm (!?). Xin thưa lại với anh mấy điều như sau: “Song thoại” là hai chữ bình thường... “Ăn chữ”: Vốn là tên một truyện ngắn của tôi... Tôi chưa bao giờ đọc một tiểu luận nào của anh Inrasara viết về xung quanh chuyện “ăn chữ” này của dân tộc anh... (...)
 
23.02.2010
[ĐẠO ĐỨC TRÍ THỨC] ... Phùng Thành Chủng: “không biết phải thưa lại với anh (Inrasara) như thế nào”. Chuyện không khó xử đâu. Nêu được như vậy thì hay lắm, và cám ơn anh nữa, bởi đã góp một nguồn tài liệu tham khảo quý giá. Sau này nếu có độc giả hay nhà văn nào bổ sung thêm càng tốt. “Ăn chữ” sẽ được nối dài ra đến... vô tận... (...)
 
22.02.2010
[ĐẠO ĐỨC TRÍ THỨC] ... nhà thơ Inrasara cho rằng “Ăn chữ” là từ đặc biệt của dân tộc Chăm... vậy tôi không biết phải thưa lại với anh như thế nào, khi trước anh và Trà Vigia ít nhất là 6 năm, tôi đã sử dụng cụm từ: “Ăn chữ” làm “tít” cho một truyện ngụ ngôn của mình... (...)
 
19.02.2010
[ĐẠO ĐỨC TRÍ THỨC] ... “Nhân” dư luận về chuyện đạo văn mươi ngày qua, nêu chuyện hôm qua, tôi muốn làm rõ vài khía cạnh ẩn khuất của vấn đề bên cạnh chỉ xem sự thể như một cái cớ để đưa ra vài “kiến nghị”. Kiến nghị nảy sinh từ trải nghiệm của tôi (và nhiều người khác) qua cuộc chữ nghĩa đầy cam go và cạm bẫy... (...)
 
17.02.2010
[ĐẠO ĐỨC TRÍ THỨC] ... Y chang! Mà người sao chép lại quên khuấy đi dấu ngoặc kép, hử đỉnh cao trí tuệ XHCN đã từng “nếu theo dõi sự chuyển động của văn học những năm qua”??? Nếu nói tư tưởng lớn đụng nhau, thì tang chứng rành rành đây: Inrasara đã viết nhầm Mùi thơm của im lặng thành Mùi hương của im lặng, Phong Điệp đã cắt dán lại hệt cái sai kia!!!... (...)
 
14.02.2010
[ĐẠO ĐỨC TRÍ THỨC] ... Tại sao lại thế nhỉ? Tại sao không hối cải? Vì tự ái? Vì tự cao? Vì mải lo noi gương sáng của Bác Hồ vĩ đại mà quên hết những đạo đức căn bản của một con người nhỏ bé nhưng lương thiện? Hay do mặc cảm? Hay do cá nhân mình thực sự chỉ là một tên ăn cắp đáng bị độc giả và dư luận khinh khi?... (...)
 
13.02.2010
[ĐẠO ĐỨC TRÍ THỨC] ... Bài “Bàn thêm về cái gọi là ‘đạo văn’ của Nguyễn Hưng Quốc” trên Da Màu ngày 10/02/2010 là một trong một loạt những phản ứng kỳ lạ của Ngô Hương Giang, kẻ đã đạo văn của Nguyễn Hưng Quốc. Đầu đuôi câu chuyện như sau... (...)
 
17.01.2010
[ĐẠO ĐỨC TRÍ THỨC] ... Theo tôi, điều đáng lo ngại nhất chính là ở chỗ “bất chấp liêm sỉ” ấy. Ăn cắp thì ở đâu cũng có. Nhưng, bình thường, bọn ăn cắp thường bị xã hội khinh miệt, do đó, ít nhiều cảm thấy xấu hổ; cũng do đó, bao giờ cũng có vẻ lén lén lút lút. Ở đây, ngược lại, những người ăn cắp lại không có vẻ gì thẹn thùng cả. Nó cho thấy có sự xói mòn về phương diện đạo đức, đặc biệt, đạo đức trí thức... (...)

 


Các hoạ phẩm sử dụng trên trang này được sự cho phép của các hoạ sĩ đã tham gia trên trang Tiền Vệ

Bản quyền Tiền Vệ © 2002 - 2018